18.İSTANBUL BİENALİ

Şehir kendi halinde cümbüşünü yaşarken, eski mekânlardaki “sanat eserleri” insanları bekliyor. Onların yaratıcıları herkes gibi değil; gözleri başka görür, gönülleri başka duyar. İşitilmeyen leri işitenlerdir . Yaratıcılardır. Velhasıl, başkadırlar. İşte böyle başlayalım yazıya… Ve 18.’si yapılan İstanbul Bienali’ne.

Yıllarca yaşadığım şehirde, yıllarca yapılan ,ruhuma iyi gelen “sanat etkinliklerine” ancak işi bırakınca katılabildim.Böylece de  bienali üç günde tamamlayabildim. Eserler kadar mekânlar da güzeldi.

İstanbul’da bir külah fabrikası olduğunu öğrendim. Hanlardaki sergileri gezerken, kıyıya köşeye sinmiş eski zamanları da gördüm. Galata Rum Okulu’nda odalardaki eserler, merdivenlerden inip çıkan öğrencilerin  ayak seslerine karıştı. Eski Fransız Yetimhanesi’nde ise zaman durdu. Kim olduğumu, nerede olduğumu unutup yıkık dökük binanın yanında kalakaldım. Ağaçlar,  taşlar, tuğlalar kalmış… Sessiz sessiz, sükûtla duruyorlar oldukları yerde. Dışarıdaki uğultu bile ulaşamıyor bahçeye.

Ruhuna uygun bir yerleştirme yapmış sanatçı: Bidonların içinde, mekândakiler gibi sessiz sedasız büyümeye bırakılmış ağaçlar, bitkiler. Gece gündüz oradalar; açıkta, korunmasız.

Daha çok da bana söyledikleri sergidekilerin… Yazıma düşenler anca bu kadar.

 Bienal bitmek üzere .

 

İNCİR YAPRAĞINA YAZILANLAR;BİR PAZAR GÜNÜ

 “Hani bir dursun dersin ya soluğunu kesen- hayat-. Sen durursun da nafile o durmaz . Hayat durmaz. Güneş durmaz. Yıldızlar durmaz. Hele bulutlar hiç durmaz. Saatleri, saniyeleri saymıyorum bile. İşte onlar hiç durmayanlardan. Sen durursun da her şey sana bakar bakar geçer gider ardından. Durmaz.”

“Neden çocuk doğurmak ister insan?” diye başlamıştı hikâye.

Güzel, güneşli bir pazar günüydü. İki gece önceden esip gürleyen hava; şimşekler çakarak, gürültülerle ve şehvetle yağan yağmur yerini pırıl pırıl bir güneşe bırakmıştı.

Her zamankinin aksine gülümseyerek, kaygıdan ve korkudan uzak, hiçbir şey ama hiçbir şey düşünmeden uyanmıştı. Gülümsemeye de devam etti yatakta yavaş yavaş sağa sola dönerken.

Kocasının ameliyatlı ayağı için yaptığı süngeri yastığın kenarından tutarak:
— Hiç ağrım olmadı… Hayret.
— Sanki birileri beynimin silme tuşuna basmış gibi sıfırlamış hayatı. Ben değilim hasta olan. Onca ameliyatları, ağrıları, kederli kötü günleri geçiren… Gözyaşlarımı bitiren...
— Hayretler içindeyim.
— Neler oldu, neler oluyor böyle?
— Dualarım kabul oldu da gebe miyim yoksa?

Peş peşe sıraladı düşüncelerini, sesli sesli. İçeriden kocası:
— Yok canım, daha neler! Ne gebeliği? Şimdi sırası mı? diye sitem etti.

Sesinde bir bıkkınlık mı başlamıştı ne ? Korktuğu mu gelecekti başına? Bu duyguyu yok saydı, önemsemedi.

— İyileştim ben, dedi. Kuş gibiydi ruhu. Doldurmamıştı yıllar ağırlığını sanki.

Güneş yatağın ucundan başlayıp tüm odayı doldurdu. Komidinin üzerindeki tozu fark ettirdi. Onu da önemsemedi.

Kahvaltı hazırlamak için mutfağa giden kocasının ardından:
— Seni seviyorum. Seni çok sevdim. Seni hep seveceğim,
diye bağırmak istedi.

Sevgiyle dolan yüreğinin sesini, tüm yaşadıklarını unutup sevdiği gerçeğini haykıracaktı.

Annesinin söylediğinin tersiydi evlilikleri. Evliliğin başlangıcında annesi demişti ki:
— Senin sevdiğin değil, seni sevenle evlen.

Öğüt buydu da tutulacak gibi değildi ki… Aşıktı. Gözü dönmüştü.ilk aşık olan da kendisiydi.Çok aşık olan da.  Eh, karşılığı da vardı. Mutluydular aslında. Pek de annesinin dediği gibi ters gitmemişti işler. Sevgiliydi, saygılıydı, ve hatta şefkatliydi kocası.

Hastalığın başlarında eksik olmayan taze çiçekler her ne kadar artık olmasa da mutluydular aslında.

Şu bebek meselesi olmasa… Şu olmazsa dünyanın sonu olacak olan, varlığının temel nedeni hâline gelen mesele olmasaydı.

Türlerin devamı için değildi ki sevişmeleri. Aşktı, güzellikti, sonsuzluktu. Dünyanın yeniden yaratılmasıydı.

Ona göre de işin içinde başka şeylerin varlığını, sonu gelmez “tüp bebek” denemeleri öğretti. Amaç, varlığın korunmasıymış. Bilemedi. Sonradan öğrendi. Ve hiç hoşuna gitmedi.

Başlangıçların birinin de sonu olduğunu anlayamadı.

Dünya düzeni Adem’den beri böyleydi: “Doğacaksın, büyüyeceksin, çoğalacaksın, öleceksin.” Kodlanmış genlerin sonsuz olup gitmesin diye... Sen kara toprağa karıştığında her bir hücren, hücrendeki aminoasitlerin kaybolsa da DNA sarmalın kaybolmasın. Amaç buydu işte varlığın.

Ve Adem’den beri filozoflar kafa yorsa da, sayfalar dolusu yazsa da, sözler bitip tükenmeden söylense de aslolan buydu işte:
Üreyeceksin.

— Kahvaltıdan sonra pazara gidelim mi? Balık canım istedi bugün. Çinekop alalım, dedi kocasına kahvaltılarını yaparken. Son çaylarını da bitirmek üzere lerdi.
— Gidelim, dedi kocası. Kalabalık olmadan.

Ameliyattan beri arkadaşının annesinden kalan tekerlekli sandalye ile dışarı çıkabiliyordu nasılsa. Pazar da yakındı, yanı başlarındaydı. Ve oldum olası severdi pazarları. Ve özlemişti.

Bu bile neşelendirdi onu. Pazar yolu, pazar ,neşesini daha da artırdı. Tezgâhların rengarenk liliği  yasaklansa da satıcıların eksilmeyen nidaları, sözleri, çağrıları...

Tenhaydı pazar, tahmin ettikleri gibi. Akşam pazarının kalabalığı yoktu daha. Meyveler, sebzeler seçilmeden almayı hep sevmişti. Sabah pazarı iyi olurdu da, eh biraz da pahalı. Etiketlerin üzeri çizilip fiyatlar yenilenmemişti daha. Satıcılar henüz yorgun değildi; neşelilerdi.

— Canlı balık, canlı balık! Yeni geldi, yeni geldi! Almayan bin pişman! Almayan bin pişman!
diye ünledi tezgahtaki genç balıkçı çocuk. Ellerinde mavi renkli eldiven vardı.
— Büyük balık küçük balığı yermiş .Balık yokmuş muş .

-bizde balık çok
— Bizde küçüğü de var, büyüğü de!
— Gel, taze balığa gel!

Bir kilo çinekop alıp döndüler evlerine.

Güzel bir akşam yemeğiydi; keyifli, huzurlu. Hastalık da olmasa daha da güzel olacaktı ya, Sarılıp sıcacık  yatmak da yetti onlara.

“İkisi de biliyordu.Gelen yaklaşan bir son vardı.Üzülüyor, kahroluyor,bunalıp daralıyorlard da 

birbirlerine göstermiyorlardı.Bildikleri,duydukları,hissettikleri sonu. Her gün, her saat, her an yakınlaştıkça yakınlaşan, mutlu olmayacak sonun habercilerini görmüyor; ‘yok öyle bir şey, yok’ diyerek, görmeyerek, duymayarak, yaşıyorlardı  her doğan güneşle gelen günü.”

Gece yarısı ambulans sesleriyle uyandı komşuları. Sekiz numaradaki meme kanseri olan genç kadın hastaneye gidiyordu. Bu kaçıncıydı hastane yolları... Şifa mıydı aradığı? Şifa onun için miydi hastane koridorlarında? Ölümü kovalayan çalışanların arasında da:

“Opere metastatik meme ca. Kemik meti nedeni ile opere.”

Notuyla kabul edildi yoğun bakıma.

Neden çocuk doğurmak ister insan? diye başlamıştı hikâye.

ENEA MASALLARI II

 

POŞETE TAKILAN BALIK

Bir varmış, bir yokmuş.
Bu güzel dünyanın bir köşesinde  Enea adında bir çocuk yaşarmış.

Mevsimlerden yaz, aylardan temmuz, günlerden de pazar­mış.
Annesi, babası ve Enea, denize yüzmeye gitmişler. 

Enea, denize girmek, sulara dalmak, kumlarla oynamak için sabırsızlanıyormuş.
Çünkü Enea denizi, gözlük ve şnorkelle denizin içini seyretmeyi, balıkları kovalamayı çok seviyormuş.

. Enea, gözlüğünü ve şnorkelini alıp doğruca denizin mavi sularına dalmış.
Güneşin ışıkları denizin içinde pırıl pırıl parlıyormuş.

Az ileride, kayalıkların arasında garip bir şey gözüne çarpmış.
Oraya doğru yüzmüş. Bir de ne görsün! Kayalıkların arasında bir poşet dolusu balık var!

— “İmdat! İmdat!” diye bağırıyorlarmış.
Enea şaşırmış.

— “Ne yapıyorsunuz siz poşetin içinde?”
diye sormuş balıklara.

İçlerinden biri cevap vermiş:
— “Biz karnımızı doyurmak için bu kayalığa geldik. Sonra kendimi burada buldum.
Beni çıkarmaya gelen arkadaşlarım da yanıma geldi. Tam çıkacakken dalgalarla beraber bu şey (poşet) dönünce, hepimiz içinde sıkışıp kaldık.
Dışarıyı görüyoruz ama dışarı çıkamıyoruz. Her yeri kapalı.” demiş.

Enea, onları orada bırakıp doğru babasının yanına yüzmüş.

— “Babacığım, babacığım! Çabuk gel, kayalıkların arasında poşetin içine sıkışmış  balıklar var!”
— “Haydi, poşetin içinden onları kurtaralım!” demiş babası.

Babasıyla beraber yüzüp  Poşeti ve içindeki balıkları görmüşler.
enea nın babası  Balık dolu poşeti kayalıklara takıldığı yerden tutup çekmiş.
Sonra da balıkları serbest bırakmış.

Enea, balıkların kurtuluşlarını sevinçle izlemiş.
Kurtulan her bir balık, kuyruklarını sallayarak Enea’ya teşekkür etmiş.

Tatilleri bitip de evlerine dönerken, yolda Enea tüm olanları tek tek annesine anlatmış.

— “Aaa, gördün mü Eneacığım! Denizdeki poşet az kalsın balıklara zarar verecekmiş,” demiş annesi.kulandığımız poşetleri denize atmamalıyız demiş.

YEŞİL DOMATES AŞI

Evet sevgili bilgisayar,
Ne zamandır yazmamışız, paylaşmamışız yemek işlerini.
Hani herkes en çok annesinin yaptığı yemeğin lezzetini ararmış ya her zaman…
Bu, anneciğimin yaptığı ya da bildiği bir yemek değil ama benim sevdiğim, ekşiliğini beğendiğim bir tat.

Yazıp paylaşmak istedim. Duygu ve düşüncelerimi de kattım yemeğe; sanki daha bir güzel oldu gibi geldi bana.

Biraz domates, biraz pirinç, biraz felsefe, az biraz muskat …
Ne bileyim — şu günlerde eğlenmek, keyiflenmek istedi canım.
“Ne biçim yemek tarifi bu?” demeyesiniz diye açıklayayım dedim.
Benden yana hoş oldu, dilerim sizden yana da hoş olur.

Hadi bakalım, zamanınız varsa okuyun — iki dakika.
Daha da zamanınız varsa yapıverin bu aşıyı.
Yanında yoğurtla güzel oluyor; hafif, doyurucu bir akşam yemeği.
Keyifli geçsin günün kalanı, hadi bakalım.

Onlar ki yeşil yeşil diler önceleri…

Durdukça kızarıp kırmızı olacaklardı o güzelim yaz güneşinin sıcaklığında.
Kimisini de yemeseydi kurtlar, serpilip kızarıp görücüye çıkacaklardı mis gibi kokularıyla.

İşte böyle bir yer gördüm: domates tarlası.
İşte böyle de düşüncelere daldım.
Artık mevsim dönmüş, eylül geçmiş, ekim de neredeyse sona yaklaşmaktaydı.
Ama yeşilden pembeye, kırmızıya geçemeyecek domatesler dallarında canlı canlı durmaktaydı.

İşte Yeşil Domates Aşı için bekliyorlardı.
Anlattığım gibi yapın, ya da siz nasıl biliyorsanız öyle yapın.
Amaaa… yerken unutmayın ki onlar; hedefleri kızarmak olan ama hedeflerine ulaşamayan yeşil domateslerdir. Unutmayın.

Tarif:

• Önce yeşil, artık kızaramayacak dediğiniz diri, taze, sulu, etli, canlı yeşilleri toplayın.
  Ya da semt pazarından, manavınızdan, marketinizden satın alın.
  Her neredeyseniz, mevsimin bu zamanı .
  
  

• İyice severek yıkayın onları. Şefkat gösterin.
  Hedefine ulaşamayan domateslerdir onlar, unutmayın.
  
  

• Soğanı yarım ay yarım ay doğrayın.
  Az suyla terletin, pişirin; şekeri çıksın.
  Su azalınca zeytinyağı ekleyin.
  
  

• Az biraz muskat rendeleyin.
  
  

• Yarım ay yarım ay doğranmış yeşil domatesleri (kabuklarını soyabilirsiniz) ekleyin, az biraz kavurun.
  
  

• Çok iyi yıkadığınız, istediğiniz pirinç cinsinden keyfinize göre bir kaşık ekleyin.
  
  

• Pirincinize göre su ekleyin — az olmasın, pilava dönmesin aşınız.
  Bu sulu bir Yeşil Domates Aşı, unutmayın.
  
  

• Kısık ateşte ağır ağır pişsin.
  Üzerine kıyılmış maydanoz, dereotu, nane ekleyin.
  
  

• En son da yeşile en çok yakışan sarı rengi, yani limon kabuğu rendesini eklerseniz, görseli de güzel olur.
  
  

Hedefine ulaşamayan yeşil domatesler de sizden razı olur.

RESİMLER:NURAY KADEM

 

ENEA BULUTLAR ÜLKESİNDE

Bir varmış, bir yokmuş.
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, pireler berber iken, develer tellal iken… Masalımız başlamış.

Günlerden bir gün Enea, anne ve babasıyla beraber erkenden kalkmış. Dağlara gidecek, kayalara tırmanacaklarmış.

Enea çok heyecanlıymış. Çünkü bu, onun ilk uçak yolculuğuymuş!

Havaalanına geldiklerinde:
— Aaaa anneee, bak, bak! diye seslenmiş.
— Kocaman bir kuş!

Demiş Enea, uçağı göstererek.

Annesi gülümsemiş:
— O bir uçak tatlım. Ona bineceğiz ve havalandıktan sonra yolculuğumuz başlayacak.

Enea, annesi, babası ve diğer yolcularla beraber uçağa binmiş.
Annesi, Enea’nın  kemerini bağlamış.

— Aa, burada da kemer bağlanıyor mu? Arabamızdaki gibi? diye sormuş.
— Evet, aynen öyle, demiş annesi.

Artık Enea sabırsızlıkla uçağın kalkmasını beklemiş.
Uçak gökyüzüne yükselince Enea merakla pencereden dışarı bakmış.

— Bakın, bakın! Bulutların üzerinde uçuyoruz! demiş, bembeyaz pamuk gibi bulutları göstererek.

Uzun yolculuk sırasında Enea annesine yaslanıp uyumuş.
Rüyasında kendini Bulutlar Ülkesi’nde bulmuş. Bulutlarla arkadaş olmuş, onlarla saklambaç oynamış.
Enea saklanmış, bulutlar onu bulmuş. Bulutlar saklanmış, bu kez Enea onları bulmuş.Top da oynamışlar.

— Enea’cığım, uyan! Geldik!
Annesinin sesiyle gözlerini açmış.

🌿 Ertesi gün annesi ve babasıyla kayalara tırmanmak için dağlara gitmişler.
Yanlarına tırmanma iplerini, başlarına giymek için koruyucu kasklarını, acıktıklarında yemek için sandviçlerini almışlar.

Dağlara, kayalıklara geldiklerinde Enea, babasının sırtında tırmanmaya başlamış.
Gökyüzü masmaviymiş, bembeyaz bulutlarla doluymuş.

Kayalara çıktıklarında gökyüzüne ve bulutlara çok yaklaşmışlar.Enea onları seyretmeye başlamış.Rüzgarın önünde gidiyorlarmış.

Bulutlar  Enea’ya göz kırpmış:
— Hadi, bizi  yakala! 

Enea elini uzatmış onları yakalamak için  ama bulutlara yetişememiş.

 Enea heyecanla babasına dönmüş:
— Bulutları toplayıp eve götürelim mi?Uçaktayken  rüyamda , bulutlarla oyun oynamıştım.

Babası gülümseyerek:
— Bulutların yeri gökyüzüdür, onları eve götüremeyiz ki, demiş.

Enea da kayadan aşağıya inerken bulutlara el sallamış:
— Hoşça kalın bulutlar! Ben yine geleceğim!

Ve masal da burada bitmiş. 🌙✨